Jack

Veel mensen denken dat Jack bij Jacob hoort, maar dat klopt niet. Zowel de Meertens Voornamenbank als Behind the Name leiden de naam af van John, de Engelse tegenhanger van ons Johannes en Jan. Middeleeuwse Engelsen maakten van John het verkleinwoord Jankin, later Jackin, en daaruit sleet uiteindelijk het korte Jack. Behind the Name houdt het erop dat het Franse Jacques misschien een beetje heeft meegespeeld, maar ziet Jack verder als een eigen naam.

Voor Nederlandse ouders zit er een leuk detail in. Het Meertens Instituut oppert dat Vlaamse wevers, die in de middeleeuwen in groten getale naar Engeland trokken, het verkleinwoord Janekin of Janekijn hebben meegenomen. Een kloosterkroniek uit de vroege vijftiende eeuw vermeldt al dat Johannes in de volksmond Hankin of Jacke werd. De diepere betekenis komt van het Hebreeuwse Yochanan: yo verwijst naar God, chanan betekent 'genadig zijn'.

In het Engels werd Jack zo gewoon dat het ook een woord voor 'man' of 'kerel' werd. Je vindt het terug in lumberjack, jack-in-the-box, in sprookjes als Jack and the Beanstalk en in het rijmpje Jack and Jill. In het kaartspel heet de boer in het Engels ook jack. Verwante vormen zijn Jake, Jackie en het Schotse Jock.

In Nederland spreek je Jack uit als 'dzjek', met een korte, open klank zoals in het Engels. De naam staat in de SVB-lijst met populaire jongensnamen. Volgens het Meertens Instituut hadden in 2022 bijna 5.700 mannen hier Jack als eerste voornaam. Omdat de naam zo kort is, klinkt een langere tweede naam er goed bij: Jack Alexander, Jack Johannes of Jack Willem. Broertjes en zusjes passen er mooi naast met namen als Finn, Sam, Noah, Max of Lucas.