Mees

Mees ziet eruit als een gloednieuwe naam, maar hij is eigenlijk het overblijfsel van een heel lange: Bartholomeus. Vroeger kortte men lange heiligennamen graag in tot één lettergreep, en waar de een Bart of Bartel overhield, maakte de ander er Mees van - het staartje van Bartholo-meus. De Meertens Voornamenbank noemt Mees een verkorting van Bartholomeus, en Behind the Name en Wiktionary zeggen hetzelfde.

Bartholomeus zelf komt via het Grieks Bartholomaios uit het Aramees: bar betekent 'zoon', en Talmai was de naam van de vader. Mees betekent dus eigenlijk 'zoon van Talmai'. Wat Talmai op zijn beurt betekende, is niet met zekerheid te zeggen. De naam werd in Europa bekend door de apostel Bartholomeus, die volgens de overlevering in Armenië als martelaar stierf.

Er is ook een tweede spoor. De Meertens Voornamenbank noemt Mees daarnaast als roepvorm van Aemilius, de Romeinse familienaam waar ook Emiel en Emil uit voortkomen; Behind the Name koppelt die aan het Latijnse aemulus, 'rivaal'. De bronnen zijn het dus niet helemaal eens: de meeste houden het op Bartholomeus, maar een Mees kan net zo goed een kleine Aemilius zijn. Met het vogeltje de mees heeft de naam niets te maken - dat woord komt van het Middelnederlandse mese.

Je zegt Mees met een lange ee, zoals in 'zee', en dus precies zoals het vogeltje. De naam is de laatste jaren een vaste waarde geworden: hij staat in de SVB-lijst met populaire jongensnamen, en in 2022 telde Meertens ruim 11.000 mannen met Mees als eerste voornaam. Ook een paar honderd meisjes heten zo.

Omdat Mees zo kort en zacht is, staat een langere tweede naam er goed naast: Mees Bartholomeus houdt de oorsprong levend, Mees Alexander of Mees Willem geeft wat meer gewicht. Als broertje of zusje passen Teun, Guus, Saar of Liv bij dezelfde nuchtere stijl.