Betekenis van de naam
Kees
Kees is een Nederlandse verkorting van Cornelis, afgeleid van het Latijnse Cornelius, dat meestal wordt uitgelegd als 'de gehoornde' - al is die betekenis niet zeker.
- Herkomst
- Latijn (via Cornelis)
- Meisje of jongen
- Jongensnaam
- Koosnaampjes
- Keesje
Over de naam Kees
Wie op de lagere school nog met het leesplankje heeft gewerkt, kent het rijtje: lam, kees, bok. Tussen de dieren en dingen van aap, noot, mies staat gewoon een jongensnaam, en dat zegt wel iets over hoe vertrouwd hij klonk. Toch is Kees zelf geen oude naam. Het Nederlandse Wiktionary noemt hem een koosvorm van Cornelis die pas in het begin van de zeventiende eeuw voor het eerst opduikt, en ook Behind the Name en de Meertens Voornamenbank leiden de naam af van Cornelis.
Daarmee kom je uit bij Cornelius, de naam van een machtig Romeins geslacht. Vaak wordt daarin het Latijnse cornu herkend, 'hoorn', zodat de naam zoiets als 'de gehoornde' zou betekenen. De Voornamenbank zegt er eerlijk bij dat dit niet vaststaat. De hoorn kreeg later wel een echte plek in de traditie: paus Cornelius, die in de derde eeuw leefde, wordt meestal met een hoorn in de hand afgebeeld en werd daardoor de beschermheilige van het vee. Zijn feestdag, 16 september, is ook de naamdag van Kees.
Weinig voornamen zijn zo diep in de taal gezakt. 'Klaar is Kees' zeg je als iets vlot geregeld is. Volgens het Nederlandse Wiktionary is die uitdrukking al uit 1637 bekend en is haar oorsprong onzeker; misschien ging het om het maken van kaas, waarbij kees een oude bijvorm van kaas was die zo een woordspeling met de naam werd. Ook plagerige woorden als mafkees en sufkees laten zien hoe bekend de naam is.
Je zegt Kees in één lettergreep met een lange ee, zodat hij rijmt op 'vrees'. Daarnaast bestaat de spelling Cees. Volgens de Nederlandse Wikipedia kan die ook van Caesar komen en klinkt hij dan als 'Sees'. Over de grens heet de stamnaam Cornelius in het Engels en Duits, Corneille in het Frans en Cornelio in het Italiaans en Spaans. Behind the Name rekent ook Kai en Kaj uit Scandinavië en Friesland tot dezelfde familie.
Lang was Kees vooral een roepnaam voor wie officieel Cornelis heette; rond 1900 werden er volgens de schattingen van de Voornamenbank maar een paar jongens per jaar onder de naam Kees ingeschreven. Dat is veranderd. In 2022 telde de Voornamenbank 4723 mannen met Kees als eerste voornaam, en waar rond 2000 zo'n vijftig baby's per jaar Kees gingen heten, waren het er in 2020 ruim honderd. In de SVB-lijst van 2025 hoort Kees bij de populaire jongensnamen.
Een korte, stevige naam als Kees vraagt om een tweede naam met wat meer klank, zoals Kees Johannes of Kees Frederik. Wil je naar het leesplankje knipogen, dan liggen Teun, Gijs en Wim voor de hand voor een broertje, en Jet of Mies voor een zusje.
Vragen over Kees
Hoe spreek je Kees uit?
In één lettergreep: een k, een lange ee zoals in 'steen' en een scherpe s aan het eind. Het verkleinwoord, dat je vaak hoort bij een kleine Kees, is Keesje.
Is Kees een jongens- of meisjesnaam?
Vrijwel altijd een jongensnaam. De Meertens Voornamenbank telde in 2022 4723 mannen met Kees als eerste naam, tegenover 49 vrouwen. Bij meisjes kan Kees een verkorting zijn van Cornelia, de vrouwelijke vorm van Cornelis.
Schrijf je Kees of Cees?
Allebei komen voor. Met een K lees je de naam meteen goed. Cees lijkt in zijn spelling meer op Cornelis, maar kan ook van Caesar afstammen en wordt dan als 'Sees' uitgesproken. Wil je verwarring voorkomen, dan is Kees de duidelijkste keuze.
Wanneer heeft Kees naamdag?
Op 16 september, de feestdag van paus Cornelius. Omdat hij vaak met een hoorn wordt afgebeeld, werd hij de beschermheilige van het vee - een knipoog naar de vermoedelijke betekenis 'de gehoornde'.
Verwante namen
Bronnen: nvb.meertens.knaw.nl, nvb.meertens.knaw.nl, behindthename.com, nl.wiktionary.org, nl.wiktionary.org, nl.wikipedia.org, nl.wikipedia.org, svb.nl