Maanstand op de geboortedag van je baby: zo zoek je hem op
De maanstand op de geboortedag van je baby vind je door de datum en je locatie in te vullen in Complete Sun and Moon Data for One Day, een tool van het US Naval Observatory. Die werkt voor elk jaar tussen 1700 en 2100 en geeft de maanfase en het deel van de maan dat verlicht was.
Wat is een maanstand?
Een maanstand, of maanfase, is hoeveel je vanaf de aarde ziet van de helft van de maan die door de zon wordt beschenen. NASA legt uit dat de zon altijd één helft van de maan verlicht, en dat het deel van die helft dat naar ons toe staat verandert terwijl de maan langs haar baan reist. De hele cyclus herhaalt zich ongeveer elke 29,5 dagen.
NASA noemt acht fasen. Het US Naval Observatory (USNO) omschrijft elke fase aan de hand van hoeveel van de schijf verlicht is en of dat deel groeit of krimpt:
| Fase | Hoeveel is verlicht | Verlicht deel... |
|---|---|---|
| Nieuwe maan | 0% (de onverlichte kant staat naar de aarde) | - |
| Wassende sikkel | minder dan de helft | neemt toe |
| Eerste kwartier | 50% | neemt toe |
| Wassende maan (gibbous) | meer dan de helft, niet alles | neemt toe |
| Volle maan | 100% | - |
| Afnemende maan (gibbous) | meer dan de helft, niet alles | neemt af |
| Laatste kwartier (NASA: third quarter) | 50% | neemt af |
| Afnemende sikkel | minder dan de helft | neemt af |
"Wassend" en "afnemend" zijn dus de twee woorden die op een geboortedatum tellen. Ze vertellen of je baby kwam toen de maan aan het vollopen was of aan het leeglopen.
Hoe zoek je de maanstand van een geboortedatum op?
Gebruik de eendagstool van het USNO voor de precieze datum. Je typt de datum, kiest een locatie en een tijdzone, en krijgt de maanfase-informatie voor die dag naast de op- en ondergangstijden van zon en maan. De fase en het verlichte deel worden berekend voor 12.00 uur 's middags op die datum, in de tijdzone die je koos.
Gebruik de USNO-lijst met hoofdfasen voor het dichtstbijzijnde moment. De dienst Dates of Primary Phases of the Moon bestrijkt hetzelfde bereik van 1700 tot 2100 en geeft elke nieuwe maan, elk eerste kwartier, elke volle maan en elk laatste kwartier met datum en tijd. Die tijden staan in Universal Time, dus reken ze om naar je eigen klok voordat je de datum afleest. Vlak rond middernacht kan die omrekening een fase naar de vorige of de volgende dag verschuiven.
Verandert het geboorte-uur de maanstand?
Op een dag waarop een van de vier hoofdfasen valt, kan het geboorte-uur de naam van de fase veranderen. Het USNO definieert de vier hoofdfasen als momenten: volle maan is het moment waarop de ecliptische lengte van de maan 180 graden voorbij die van de zon ligt, en nieuwe maan het moment waarop de twee gelijk zijn. Voor de praktijk, zegt het USNO, vallen die momenten overal op aarde op hetzelfde tijdstip.
Neem een geboorte op een dag met volle maan. Geboren vóór het moment van volle maan, kwam je baby onder een maan waarvan het verlichte deel nog toenam; volgens de definities van het USNO is dat een wassende maan (gibbous). Geboren erna nam het verlichte deel al af: een afnemende maan (gibbous). Hetzelfde geldt voor een dag met nieuwe maan, waar een sikkel vóór het moment afnemend is en erna wassend.
Volle maan is een moment, en het geboorte-uur van je baby zegt aan welke kant ervan die terechtkwam.
Weet je het geboorte-uur, vergelijk het dan met de USNO-lijst met hoofdfasen voor die maand, omgerekend naar je tijdzone.
Ziet de maan er op het zuidelijk halfrond anders uit?
De fase is overal gelijk, maar het beeld draait om. Het antwoord van NASA is dat iemand op het andere halfrond de maan in dezelfde fase ziet, ondersteboven vergeleken met wat die gewend is. Het voorbeeld is 8 maart 2021: de afnemende sikkel stond links op de maan gezien vanaf het noordelijk halfrond, en rechts gezien vanaf het zuidelijk halfrond.
Voor een baby die in Sydney of Kaapstad is geboren, toont een maan die op de noordelijke manier is getekend dus de juiste fase, maar ondersteboven vergeleken met de maan boven hun huis.
De geboortemaan op een poster
Onze posterstijl Luna drukt de echte maanstand op de geboortedag af als één ronde schijf, met het onderschrift "de maan op jouw geboortedag". Je vindt hem in de groep Maan & sterren van onze ontwerpen voor geboorteposters en je bestelt hem als ingelijste poster of op canvas. Bij de geboortekaartjes zit Luna niet tussen de ontwerpen.
Er zitten twee keuzes in die je moet kennen voordat je bestelt. De maan wordt berekend voor 12.00 uur UTC op de geboortedag, voor elke bestelling hetzelfde moment, dus het geboorte-uur verandert het beeld niet. En een wassende maan is rechts verlicht, zoals hij er vanaf het noordelijk halfrond uitziet.
Heb je een datum, dan zie je meteen welke maan erbij hoort: open Luna in de poster-editor en typ hem in.